Öz Türkçe Kelimeler Yerine Yabancı Kaynaklı Kelimeler – Ve Sonuç: Ne Konuşulduğunu Anlamıyoruz!


2q03x8z[1]Dilin bir millet için önemi yadsınamaz elbette. Aynı coğrafyada yaşayan, aynı şeylerden zevk alan, ortak bir tarihe sahip insanların birbirlerini anlamak için ilk ve en önemli gereksinimleridir dil (yani aynı dili konuşmak). Zaten ortak bir dili konuşmayan insanlardan böyle bir birliktelik de beklenemez. Bu anlamda dil, korunması gereken en önemli değerlerden biri. Eğer biz konuştuğumuz dili gerektiği gibi korumazsak, olası sonuçlardan birinin ne olduğunu bu yazıda anlatmaya çalışacağım vahim durumlarla karşı karşıya kalabiliriz.

Elbette burada, yıllardır dilimize girmiş ve yaygın kullanılan televizyon ve telefon gibi kelimeler için Türkçe karşılıklar bulma çabasını savunmuyorum. Sözünü etmek istediğim şey, gerek sözlü gerekse yazılı basın kuruluşlarının (hani şimdilerde medya kuruluşları diyoruz ya) ve bununla birlikte bizlerin yaptığı önemli bir yanlış kullanımın altını çizmek istiyorum.

Öncelikle dilimize girmiş yabancı kökenli kelimeler hakkında birkaç kelime söylemek isterim. Teknolojide öncü bir ülke olmadığımız için, son 20 – 30 yıl içinde hızla gelişen teknolojinin getirdiği pekçok kelimeyi (wireless, lazer, kompakt, disk, mp3 player, ki me-pe-3 olarak değil em-pe-3 olarak okuyoruz,  vb.) dilimize kabul ettik. Bu tür kelimeleri dilimizden arındırmak, o kelimeler dilimize yerleştikten sonra oldukça güç. Burada yapılması gereken, yeni teknoloji ile gelen kelimeler için bizler o teknolojiyi ve getirisi ürünleri kullanmadan hemen uygun karşılıklar bulmak. Aksi taktirde sonuç ne oluyor? Kimse çevirmeli ağ yada çevrim dışı deyince birşey anlamıyor; ama offline kelimesıni okuyan herkes ne demek olduğunu biliyor.

Veya, ADSL, 3G, SMS, CD, DVD, MR, vb. kelimelerin ne anlama geldiğini biliyor ama bu kelimelerin kökenini yani nasıl oluştuklarıı bilmiyoruz. Aslında bu da teknolojiyi tam olarak kullanmamız karşısında bir engel teşkil ediyor bence. Ve belki de sırf anlamadığımız onca kelimenin kullanıldığı sıradan şeyleri önemli bir teknoloji sanıp o hizmeti almak için gereğinden fazla para akıtıyoruz…

Öz Türkçesi Varken Yabancısı

Bu yazıda asıl üzülerek belirtmek istediğim konu ise şu: Bazen öyle kelimeler geçiyor ki haber bültenlerinde (bülten de Türkçe değil aslında; karşılığı yayım olabilir) ne demek olduklarını bilmiyoruz; ama sık sık duyuyoruz. Bunlardan biri de GAGAUZ (ya da Gagavuz) Türkleri. Tamam, GAGAUZ Türkleri ifadesinden bu insanların Türk olduklarını ve bizlerle aynı soydan geldiklerini anlayabiliyoruz . Ama o kadar..!!!

Bugün bir sitede karşıma çıktı karşılığı: Gagauz –> Gökoğuz. Tamam yabancılar herşeyi kendilerince yontup biçip değiştiriyorlar; GÖKOĞUZ’a Gagauz demişler; peki bizim habercilerimiz ve yazarlarımızı neden GAGAUZ diyorlar?

Bu sorunun iki cevabı olabilir: (1) Dili önemsemiyorlar; yani okuyucuya ve mesleklerine saygıları yok; ya da (2) Onlarda bilmiyorlar; araştırmadan ve düşünmeden yazıyorlar.

Bu sadece az önce yaşadığım ve bana bu satırları yazdıran bir örnek sadece. Ki bu tür örnekleri çoğaltmak mümkün: (Bire bir aynı olmasada öz Türkçesi varken yabancı kökenli kelime kullınımı oldukça yaygın çünkü)

  • Sellami (Beşiktaş’ın Suriye asıllı eski futbolcusu) –> Aslında adı Selami ama yabancı spor sunucularının dili dönmediği için öyle dedikleri için bizim spor muhabirlerimizi ve sunucularımız da öyle diyor..
  • Bundesliga –> Alman 1. Futbol Ligi

Benzer örneklerin çok daha uzun bir listesini burada bulabilirsiniz.

About these ads

Hasan hakkında

Çevre Müh. Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Ens.

1 Ekim 2009 tarihinde Türkçe, Şikayet içinde yayınlandı ve , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin. 6 Yorum.

  1. “aynı şeylerden zevk alan” Zevk: Arapça yerine tat alan desek
    Bu sorunun iki cevabı olabilir- Cevap: Arapça yerine yanıt desek öncelikle kendimiz başlasak eleştirdiğimiz şeyleri değiştrmeye.

  2. @asd, yazıda belirtmek istediğim ya da eleştirdiğim konu, senelerdir kullanılagelmiş, dilimize yerleşmiş kelimeler ile ilgili değil. Sizin de iyi bildiğiniz gibi, kökeni Arapça olsa da, ‘zevk’ ve ‘cevap’ sözcükleri dilimize yerleşmiş sözcüklerdir.

    Ayrıca ‘aynı şeylerden zevk almak’ derken kastettiğim de ‘tat’ değildi. Zevk kelimesini ‘haz’ veya ‘beğeni’ anlamında kullandım (bakınız TDK Büyük Türkçe Sözlük http://tdkterim.gov.tr/bts/?kategori=verilst&kelime=zevk&ayn=tam)

    İlginiz için teşekkür ederim.

  3. e.topcuoglu

    Türkçe konusuna gençlerin önem vermesi çok güzel. Bu nedenle sizi kutluyorum. Elimizden geldigince yakın çevremizi uyarmayi görev bilmeliyiz. Bunu, onları bunaltmadan yapmamızda yarar var. Yazdıklarınıza katılıyorum. Kendi adıma öztürkçe kelime kullanmaya çok önem veriyor ve özen gösteriyorum. Buna karşın yine de arada “cevap, zevk” gibi kelimeler kullanabiliyoruz. Bazen de dilimizin kuralları gereği, başka dilden bir kelimenin karşılığını tek kelime ile tanımlıyamıyoruz: “müteşebbis” “müteşekkir” kelimelerinde olduğu gibi. müteşebbüs:bir işe kalkışan anlamında. Bu kelime yerine “girişimci” dersek olmaz mı, olur da yine de anlamı kısıtlı kalabilir. Bu açıdan bakınca Turkçemiz kısıtlı, zengin değil. Bunu Türkçe öğretmeni bir arkadaşıma söylediğimde, “ben böyle söyleyince bazı arkadaşlarım darılıyor” demişti. Bu gerçeği kabul etmek Türkçe’mize değer vermemek değildir. Bizler isteklerimizi iki kelimeyle anlatmaya razıyız. Teknik kelimelerin ısrarla ingilizce kullanılması, beni de, bilgisayar kullanırken kendimi geliştirmemde zorluyor. Siz gençlerden onların da karşılığını yerleştirmenizi diliyorum.
    “Türkçem, benim güzel ses bayrağım” Fazıl Hüsnü Dağlarca’yı ve dilimize değer veren sizleri saygıyla selamlıyorum.
    e.t.

  4. Merhabalar,
    Oncelikle ingilizce klavye kullandigim icin ozrumu kabul etmenizi istiyorum.Yurtdisindan geldigi icin bilgisayarim.Konu ile alakasi yok ancak sizin bir yazinizi gordum ozgurlukicin.com’da,pardus ingilizce bende de kurulum sonrasi boyle geldi,Turkce yapabildiniz acaba ?
    Iyi calismalar

  5. evet yapabildim; biraz aceleci davrandığımız için böyle olmuş sanırım. kurulum sırasında F2 ile dil seçilebiliyor. sonrasında tüm kurulum o dil ile yapılıyor. bilginize.

  6. süper ya ama bazı insanlar turkce kullanıyor bazılerı ise yabancı

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

AÇIK GÜNLÜK

Aklınızı, kalbinizi açın. Belki gerçeği keşfedersiniz.

hs.blog

Hasan Sarptaş

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

Diğer 164 takipçiye katılın

%d blogcu bunu beğendi: